W Hiszpanii występuje ponad 400 rodzimych odmian winorośli, jednak zaledwie 20 z nich daje około 90% produkcji.
Główne odmiany winorośli, o największej powierzchni upraw, w tym pochodzące spoza Hiszpanii:
- Tempranillo – najważniejszy czerwony szczep kraju, zajmujący ok. 201,4 tys. hektarów, stanowiący bazę win z Riojy czy Ribera del Duero.
- Airén – tradycyjnie najpopularniejsza biała odmiana (ok. 195,2 tys. hektarów), skoncentrowana głównie w regionie Castilla-La Mancha.
- Garnacha Tinta – czerwona odmiana o owocowym charakterze, zajmująca ok. 59,3 tys. hektarów.
- Bobal – rodzimy czerwony szczep z rejonu Walencji i Castilla-La Mancha (ok. 54,3 tys. hektarów).
- Macabeo (Viura) – biała odmiana (ok. 56,3 tys. hektarów), kluczowa m.in. do produkcji win Cava.
- Garnacha Tintorera – czerwona odmiana barwierska (ok. 40,1 tys. hektarów).
- Monastrell – ciepłolubny czerwony szczep (ok. 35,8 tys. hektarów), popularny w Murcii.
- Verdejo – popularna biała odmiana z rejonu Rueda (ok. 25,5 tys. hektarów).
- Pardina – biały szczep uprawiany głównie w Extremadurze (ok. 22,3 tys. hektarów).
- Cabernet Sauvignon – międzynarodowa odmiana czerwonogronowa (ok. 17,9 tys. hektarów).
- Syrah – czerwony szczep o dynamicznym wzroście popularności (ok. 16,9 tys. hektarów).
- Merlot – międzynarodowa odmiana czerwona wykorzystywana w kupażach.
- Palomino Fino – biały szczep z Kadyksu, podstawa wzmacnianego wina Sherry.
- Cayetana Blanca – biała odmiana uprawiana na południu i zachodzie kraju (ok. 11,9 tys. hektarów).
Kilka najbardziej atrakcyjnych z punktu widzenia klienta to:
Tempranillo
Numer jeden to tempranillo, najczęściej sadzona czerwona odmiana w Hiszpanii i podstawa win z Rioja, Ribera del Duero, Toro (jako Tinta de Toro) i Valdepeñas (tam zwie się Cencibel). szczep niezwykle wszechstronny, dający rózne bwina, od świeżych, młodych po Gran Reserva no doskonałej strukturze, które przez lata mogą leżeć w naszej piwniczce..
Tempranillo stanowi serce Rioja, najsłynniejszego hiszpańskiego regionu winiarskiego. Wina Rioja (czerwone) to tradycyjnie kupaż na bazie Tempranillo, do którego dodaje się Garnacha , a czasami Mazuelo. W Teksasie znalazło ono nieoczekiwane, ale niezwykle udane miejsce, szczególnie w apelacjach Hill Country i High Plains. W Portugalii znane jest jako Tinta Roriz i często występuje w porto oraz wytrawnych winach z regionów Doliny Douro i Dāo. Hiszpańska nazwa odmiany, najczęściej używana na świecie, nawiązuje do faktu, że ma ona tendencję do wczesnego dojrzewania. W języku hiszpańskim „temprano” oznacza wczesny i to właśnie jest językowym korzeniem Tempranillo.
Zdolność Tempranillo do uprawy nawet w gorących i suchych warunkach obiecuje świetlaną przyszłość dla tego szczepu winorośli, ponieważ w dużej części świata wina temperatury nadal rosną z powodu zmian klimatycznych.
Garnacha
Inną powszechnie uprawianą jest garnacha (fr. grenache) na północnym wschodzie, osiągając szczyt w starych winnicach Prioratu, Calatayud i Campo de Borja. Grenache to odmiana winorośli odporna na suszę, która dobrze rośnie w gorącym, suchym klimacie oraz na piaszczystych lub kamienistych glebach. Jest odporna na suszę i daje wysokie plony, choć winiarze często ograniczają zbiory, aby skoncentrować smak. Cienka skórka winogron przyczynia się do uzyskania lżejszych tanin, a wysoka zawartość cukru często prowadzi do powstania win o podwyższonym poziomie alkoholu. Te cechy sprawiają, że Grenache to wino mocne, a jednocześnie przystępne cenowo. Grenache słynie z wyrazistych i soczystych aromatów czerwonych owoców, w tym truskawek, malin i wiśni, przywodzących na myśl owocową gumę balonową. W zależności od regionu uprawy, można wyczuć również nuty białego pieprzu, cynamonu i suszonych ziół, takich jak tymianek i rozmaryn. W cieplejszym klimacie grenache może nabierać bogatszych nut śliwki, a nawet czekolady. Wina różowe z grenache są zazwyczaj lekkie, rześkie i orzeźwiające, z nutami arbuza i cytrusów.
Monastrell (fr. mourvèdre)
Innym jest monastrell (fr. mourvèdre), odmiana służą do produkcji intensywnie czerwonego wina, które wymaga długiego dojrzewania w beczkach. Monastrell, znane we Francji jako Mourvèdre, to prawdziwy klejnot regionu Morza Śródziemnego. Doskonale rosną w gorącym, suchym klimacie Jumilli, gdzie cieszą się dużym nasłonecznieniem i czerpią energię z charakterystycznej gleby tego regionu.Te z najwyższej półki potrafią być starzone nawet przez dziesiątki lat. Kultowe i pełne smaku wina Monastrell powstają w Jumilla jest tytanem w świecie winiarstwa.
Położony w południowo-wschodniej Hiszpanii region Jumilla produkuje wino od wieków, ale to szczep Monastrell prawdziwie oddaje istotę tego wyjątkowego terroir. Z zasady odmiana ta jest stosowana do kupaży. Jednym z najlepszych połączeń jest Tempranillo i Monastrell.
Wina z tej odmiany mają wyrazisty smak i bogatej konsystencję. Są często nieprzejrzyste, o fioletowym kolorze. Wina mają aromaty czarnych owoców i przypraw, tworzące niepowtarzalne doznania sensoryczne. Jednak coraz więcej producentów dąży do tworzenia win o subtelniejszym i delikatniejszym smaku , z dużą ilością owoców. Wina te mają być bardziej aromatyczne, zrównoważone i łatwe w piciu, a jednocześnie zapewniać długotrwały finisz, zwiększający przyjemność z ich picia.
Mencía, pochodząca z Bierzo i Ribeira Sacra, jedno ze wschodzących czerwonych win w Hiszpanii, kwiatowe, średnio treściwe.
Powoli wraca Bobal, dotąd odmiana służąca do pospolitych win masowych w Utiel-Requena, jest trzecią pod względem upraw odmianą sadzoną w `hiszpanii, po tempranillo i garnacha. Wiekszość upraw znajduje sie w Kastylii-La Mancha i Wspólnocie Walenckiej. Wina z tej odmiany są soczyste, owocowe , aromatyczne i o znacznej kwasowości.
Albariño
Wśród win białych najbardziej fasynujące jest albariño z Rías Baixas (w Portugalii znane jako alvarinho) To niekwestionowana gwiazda atlantyckich win z północno-zachodniego pogranicza Hiszpanii i Portugalii. Daje aromatyczne, rześkie białe wina o intensywnej kwasowości, z charakterystycznymi nutami cytrusów, brzoskwiń, często z subtelną, słono-mineralną linią. Ididealne do owoców morza i do dań kuchni orientalnej, łączące intensywny bukiet z zaskakującą lekkością.
Wygląd
Przejrzysty, błyszczący, o pięknym cytrynowożółtym kolorze ze złotymi refleksami.
Nos
Nuty cytrusowe, jak limonka. Kwiatowe nuty z eleganckim ziołowym tłem. Dominują Intensywne nuty cytrusowe (limonka, grejpfrut), białe kwiaty, morela lub brzoskwinia.
Smak
Świeże w ustach, z dobrą objętością i cytrusowym finiszem, często wyczuwalny jest akcent skórki grejpfruta, fenkułu oraz nuta kredowa lub słono-mineralna ostrość. Albariño ma czysty profil smakowy i aromat, charakterystyczny dla oceanicznego terroir:
Temperatura
Podawać w temperaturze od 6 do 8ºC
Najlepsze z:
wysoka kwasowość i złożony, ale czysty aromat sprawiają, że albariño jest wyjątkowo uniwersalne, zwłaszcza do wszelkiego rodzaju świeżych ryb i owoców morza – krewetek, ostryg, ośmiornic, ceviche (sałatki z owocami morza, rybą, sokiem z limonki, papryczką chili i cebulą), także sushi. Świetnie sprawdzi się dania z kolendrą i trawą cytrynową, jako przystawka o każdej porze.
To lekkie, średnio ekstraktywne, z wysoką kwasowością wino, rześkie i długim finiszu wino o intensywnym bukiecie cytrusów idealnie pasuje do kuchni śródziemnomorskiej i azjatyckiej (lekkich dań tajskich, wietnamskich, które mają cytrusowo-ziołowy akcent).
Pochodzenie i uprawa, style wina
Albariño szczyt ekspresji osiąga w Rias Baixas, ale także w sąsiednim, portugalskim regionie Vinho Verde. Szczep charakteryzuje się grubą skórką, która pomaga chronić aromaty, a unikalna galicyjska uprawa na pergolach (parras) chroni go przed pleśnią.
Styl wina jest niemal zawsze ukierunkowany na maksymalne wydobycie i ochronę naturalnych aromatów szczepu.
Fermentuje głównie w stali, co konserwuje świeżość i czysty profil owocowy. Czasami wina dojrzewają na drożdżowym osadzie (sur lie), który dodaje winu tekstury, kremowości i większej złożoności, bez użycia beczki. Użycie dębu jest bardzo rzadkie, ale zdarza się w celu stworzenia bardziej strukturalnych, gastronomicznych wersji wina.
W cieplejszych regionach niż Rias Baixas albariño staje się pełniejsze, z akcentami brzoskwini, gruszki i łagodniejszą kwasowością.
Verdejo
Wyśmienita biała odmiana winorośli z Hiszpanii, znana ze swojej orzeźwiającej,
zrównoważonej i delikatnej konsystencji. Występuje niemal wyłącznie w Rueda (Kastylia i León). Nazwa Verdejo nawiązuje do delikatnego zielono-niebieskiego koloru winogron na krzewach. Wino zazwyczaj pije się je młode, po leżakowaniu w stali nierdzewnej. Kilka lat w butelce może pogłębić naturalne nuty cytrusowe i migdałowe.
Trochę uprawia się jej w Rioja, gdzie służy do kupażowania z Sauvignon Blanc, zresztą porównywany z tą odmianą ze względu na kolor, intensywność i zielony smak, stad oba te szczepy są często ze sobą mieszane.
Nie ma pewności, ale podobno pochodzi z Afryki Północnej, mimo że jest jednym z najsłynniejszych białych win hiszpańskich.
Isnieją próby fermentacji w beczkach, na osadzie (sur lie ), co dodaje winu nieco więcej treści i złożoności.
Wino jest subtelne, ma raczej czysty, gładki smak, który doskonale komponuje się z potrawami lub bez. Aaromat i smak ma wyrazisty. Podobnie jak Vinho Verde, znane jest z subtelnego zielonkawego odcienia oraz naturalnych aromatów i smaków zielonej trawy, kopru włoskiego i świeżych ziół. Nie ma w nim posmaku zielonej papryki, charakterystycznego dla Sauvignon Blanc, choć oba te smaki idealnie się ze sobą komponują, dlatego te wina często się kupażuje. Dzięki lekkości, umiarkowanej kwasowości i orzeźwiającym nutom kwiatowym i cytrusowym, dobrze komponuje się z trudniejszymi do pogodzenia daniami, takimi jak zielone sałatki, pikantne potrawy, a nawet ze szparagami. Ma smak pomarańczy, melona, kopru włoskiego, mokrego kamienia.
Godello
to biała odmiana winogron uprawiana w północno-zachodniej Hiszpanii (Valdeorras i Bierzo), która tworzy wina o bogatej teksturze, mineralne i złożone.
Godello
Początki odmiany Godello sięgają miejscowości Godella ( Walencja ), gdzie została ona po raz pierwszy zasadzona w XIX. Daje wykwintne białe wina, a najlepsze pochodza z Valdeoras. Całkowita powierzchnia hiszpańskich plantacji Godello wynosi około 1200 ha.
Pablo Alvarez z Vega Sicilia, powiedział kiedyś dziennikarzom, że nie spocznie póki nie wyprodukuje światowej klasy białego wina – czegoś, co dorówna najlepszym białym burgundom. Wielu uważa, że, Hiszpania ma już swojego białego burgunda, właśnie galicyjskie Godello, które jest w stanie dać wyjątkowe białe wino, o strukturze, złożoności i pięknym aromacie.
Historia godello…, winnice
Według ekspertów godello pochodzi z północnej Hiszpanii i odmiana ta była uprawiana od czasów Cesarstwa Rzymskiego Wspomina o niej Pliniusz Starszy (23–79 n.e.) w odniesieniu do regionu Bergidum Flavium, który odpowiada temu, co obecnie nazywamy Bierzo.
Niestety, pozycja Godello w hiszpańskiej uprawie winorośli gwałtownie podupadła w XX wieku. Po pojawieniu się filoksery, która spustoszyła winnice w całej Europie, wielu plantatorów zdecydowało się na ponowne sadzenie odmian dających obfite plony, stawiając ilość ponad jakość. To zrozumiałe, ponieważ branża była w kryzysie, a względy finansowe musiały być na pierwszym miejscu. Jednak ta polityka okazała się katastrofą dla godello. Winorośl, niegdyś bardzo urodzajna w północnej Hiszpanii, została niemal całkowicie usunięta z lokalnych winnic w latach 60. i 70. XX wieku.
Zainteresowanie tą odmianą rośnie, w związku z rosnącym popytem na wysokiej jakości białe wina wytrawne. Jednak uprawa godello nie jest łatwa, ponieważ nie słynie z obfitych plonów. To wybredny szczep – potrzebuje odpowiedniej ilości ciepła, światła słonecznego i wilgoci, aby uzyskać wysokiej jakości owoce.
Dojrzewa stosunkowo wcześnie latem, jeśli sezon wegetacyjny przebiega bezproblemowo, dając małe grona średniej wielkości jagód o umiarkowanie grubej skórce. Oczywiście nie każdy rocznik przebiega bezproblemowo; Godello jest podatne na suszę i stres cieplny, cierpiąc na zmniejszone plony i niską kwasowość w latach upalnych, takich jak 2020. Ponadto odmiana ta jest bardzo podatna na rozwój mączniaka prawdziwego i szarej pleśni w latach o większej wilgotności.
Często mówi się, że Godello i Chardonnay mają wiele wspólnego. Obie odmiany winorośli reagują na swoje terroir, tworząc szerokie spektrum stylów, od mineralnej surowości po maślaną obfitość.
Godello, podobnie jak Chardonnay, to niezwykle wszechstronny szczep, który przyjmuje charakter, jakiego pragnie winiarz – wyjątkowo dobrze reaguje na fermentację i dojrzewanie w dębie. Krytycy uwielbiają porównywać te dwa wspaniałe style, a nawet sugerują, że Godello może być „Puligny-Montrachet” północnej Hiszpanii. Istnieje jednak jedna kluczowa różnica. Podczas gdy Chardonnay nie ma szczególnie intensywnego smaku (stąd znaczenie dębu), Godello jest pełne cytrusów i owoców tropikalnych.
Powszechnie uważa się, że dłuższa fermentacja w niskich temperaturach jest lepsza, aby wydobyć z winogron wysoki poziom związków aromatycznych i smakowych. Stal nierdzewna jest najczęściej spotykana w winnicach, chociaż zbiorniki betonowe oraz beczki z francuskiego dębu spotyka się również.
W Galicji wino pozostaje w kontakcie z martwymi komórkami drożdży, które mogą być pozostawione osadzie z martwych drożdży przez ponad dziesięć miesięcy.które są regularnie mieszane, aby poprawić strukturę i posmak (bâtonnage ). W efekcie uzyskuje się wina bogatsze, głębsze i lepszej teksturze (patrz słownik).bardziej teksturowane wina białe wyłaniają się z mieszania osadu.
Godello oferuje wyrazisty bukiet i profil smakowy, podczas gdy najlepsze białe burgundy często potrzebują 5-7 lat, aby pokazać pełnię swoich możliwości. J
Valdeorras nadal zachwyca degustatorów, ale region Ribeiro , Ribeira Sacra starają się mu dorównać.
Najwięksi producenci win Godello:
Bodegas A Coroa, Bodegas Avancia, Bodegas Albamar, Casa Rojo, Dominio de Bibei, Godeval, Rafael Palacios, Telmo Rodriguez, Valdesil