Średniowieczne królestwo Galicji jako jedyne miało na tarczy kielich wina. Wino wytwarza się tu od blisko 2 tysięcy lat. Zapoczątkowali je Rzymianie, którzy produkowali je na potrzeby swoich legionów. W Średniowieczu w dużym stopniu na potrzeby klasztorów i pątników przybywających do grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela. W samej Hiszpanii szlak ten ma długość około 800 km.
W 137 roku p.n.e. Rzymianie wkroczyli do Galicji i dodali do swojego imperium nową prowincję, nadając jej nazwę Gallaecia. Przed rzymską inwazją pierwotni mieszkańcy tego obszaru, celtycki lud Galicjan, prawdopodobnie pijał piwo i cydr.
Z Santiago, duchowej ojczyzny galicyjskiego chrześcijaństwa, mnisi rozprzestrzenili się i założyli nowe klasztory, takie jak Monasterio de Armenteira w dolinie Salnés i klasztor Santa María de Oia w pobliżu O Rosal . Do głównych zajęć mnichów należała uprawa winorośli.
Konfiskaty kościelne w latach 1835–1837 doprowadziły do wywłaszczenia i prywatyzacji majątków klasztornych w Hiszpanii. Doprowadziły do tego antyklerykalne frakcje liberalne. Rząd chciał wykorzystać ziemię, aby wspierać przedsiębiorstwa drobnej klasy średniej , ponieważ większość ziemi była uważana za niewykorzystaną przez zakony . Ówczesny rząd odmówił kościołowi rekompensaty za te nieruchomości, widząc w tym źródło dochodu. Ziemię te wykupiła zamożna szlachta i mieszczaństwo, wykorzystując ustawę do powiększenia swoich posiadłości.
W 1851 roku mączniak prawdziwy (hiszp. oídium) dotknął winorośle w całej Hiszpanii. Choroba szybko rozprzestrzeniła się na całe winnice, niszcząc plony. Jego idealne warunki do wzrostu to wilgotne miejsca o łagodnych temperaturach przez cały rok. Takie warunki panowały w prowincji Pontevedra w Galicji, niszcząc uprawy wzdłuż rzeki Miño i skazując niezliczone rodziny, które utrzymywały się z uprawy winorośli, na lata głodu i nędzy.
Niestety, pojawiła się kolejna plaga, mączniak rzekomy (hiszp. mildiu ). Na szczęście, bordoska mieszanką siarczanu miedzi, wapna i wody była już powszechna w większości Hiszpanii. Zabiegi te były jednak kosztowne dla plantatorów i sprawiały, że zyski z uprawy winorośli stawały się coraz mniejsze.
Wkrótce potem do Europy dotarła filoksera. Na szczęście wiele winorośli w Rías Baixas uniknęło zniszczeń, prawdopodobnie dzięki wysokiemu stężeniu piasku w glebie. Z tego powodu jedne z najstarszych winorośli na świecie sprzed okresu filoksery znajdują się w Meaño, w dolinie Val do Salnés , dzisiaj najważniejszej podstrefy apelacji Rías Baixas .
Tożsamość winiarską Galicji definiuje atlantycka Hiszpania. Region ten otrzymuje ponad 1300 mm opadów rocznie wzdłuż wybrzeża – więcej niż prawie gdziekolwiek indziej w kraju – a ta wilgotność, w połączeniu z niskimi temperaturami w sezonie wegetacyjnym i ponad 2000 godzin słonecznych, tworzy powolny, równomierny cykl dojrzewania, który daje wina o wyjątkowej świeżości, zrównoważonym alkoholu i intensywnych aromatach.
Cechą geograficzną Galicji jest przejście od klimatu morskiego do kontynentalnego w miarę przemieszczania się w głąb lądu.
Gleby są przeważnie granitowe, tak jak w sąsiuednim północnoportugalskim Vinho Verde. Rzeka Miño stanowi granicę między nimi, a winnice po obu stronach są geologicznie ciągłe.
W przeciwieństwie do większości Hiszpanii, własność w Galicji była historycznie dzielona równo pomiędzy wszystkich spadkobierców, tworząc system minifundio małych, rozdrobnionych działek, często z winoroślą prowadzoną na tradycyjnej pergoli ( emparrado ), aby utrzymać owoce nad wilgotną ziemią.
Rodzime odmiany winorośli
W Galicji przeważają rodzime odmiany winorośli, których prawie w ogóle nie ma w pozostałej części Hiszpanii.
Wśród odmian białych jest:
– albariño o grubej skórce powstają aromatyczne, o naturalnie wysokiej kwasowości wina, od
świeżych, cytrusowych młodych białych win po coraz ambitniejsze leżakowane w beczkach, z
prawdziwym potencjałem starzenia;
– godello, o bogatej teksturze wino z aromatem owoców pestkowych i aromatami kwiatowymi, które
porównywnuje się czasem do burgundzkiego viognier, szczególnie z winorośli w Valdeorras.
– treixadura , charakterystyczny szczep Ribeiro, aromatyczny i delikatny;
– loureira dodaje kwiatowego wyrazu do mieszanek w całym regionie.
– torrontés ( zupełnie inny szczep niż w Argentynie);
– caiño blanco i
– dona blanca uzupełniają białe odmiany.
Wśród odmian czerwonych wyróżniamy:
Mencía wyróżniająca się odmiana , genetycznie podobno identyczna z portugalskim Jaén do Dão. Daje często wina o niezwykłym kwiatowym zapachu, jaskrawoczerwon i jedwabistej strukturze, które porównywano do Syrah i Pinot Noir z chłodnego klimatu. Jest to dominująca czerwoną odmianą w Ribeira Sacra, Valdeorras i Monterrei, a także w Rías Baixas. Inne mniej znane to
Brancellao , Sousón , Merenzao , Espadeiro i Caiño Tinto