Muscat blanc lub muscat blanc à petits grains uważany jest za najszlachetniejszy wśród muszkatów. Ma drobne jagody, które odpowiadają za egzotycznie pachnące deserowe wina z Langwedocji-Roussillon. Ma łatwo rozpoznawalny, wyjątkowy zapach kwiatu pomarańczy i liczi. Muscat blanc to odmiana białych winogron popularna w Alzacji, włoskim Asti (Moscato d’Asti ) i Beaumes-de-Venise na wschód od Orange nad Rodanem.
Muszkat jest jedną z najstarszych białych odmian winorośli na świecie. Ma wiele lokalnych synonimów, m.in. moscato bianco, moscatel, muskateller, gelber muskateller , rumeni muskat, muscat beli (Węgry), muscadel (RPA), muscat blanc, muscuiti, muscat canelli, muscat de Frontignan , muscat de Lunel, muscat d’Alsace, muskateller, moscatel de Grano Menudo, moscatel rosé , Sárgamuskotály …
Historycy uważają, że pochodzi z wysp greckich i mogła to być jedna z pierwszych odmian Vitis Vinifera uprawianych na wino stołowe. Powinniśmy sobie zdawać sprawę, że wina z klasycznej Grecji niewiele przypominały te, którymi delektujemy się dzisiaj. W Starożytności słodkie wina uważano za niezwykle korzystne dla zdrowia, a w zależności od pory roku, pili wino gorące lub zimne doprawiane ziołami i przyprawami.
Do Prowansji, przez port w Marsylii , muszkat blanc prawdopodobnie sprowadzili greccy kupcy, a rozpowszechnił się w południowej Francji po podboju Galii przez Rzymian w 52 roku p.n.e.
Muszkat był bardzo słodki, a Rzymianie zagęszczali go jeszcze, gotując przed fermentacją. Ponadto umieszczali amfory przy kominie, by było bardziej stabilne. Po utlenieniu wino można było przechowywać przez bardzo długi czas, szczególnie było to ważne podczas długich morskich podróży.
Na przestrzeni wieków muscat blanc rozprzestrzenił się w innych krajach europejskich.
W XVIII wieku odmianę tę użyto do produkcji legendarnego wina deserowego Vin de Constance w Klein Constantia, części pierwotnej farmy Simona van der Stela.
Wina słodkie cieszyły się wówczas ogromnym popytem, namiętnie spożywane przez arystokratyczne domy północnej Europy. W przeciwieństwie do Sauternes winogrona zbierano przy maksymalnym poziomie cukru, bez udziału botrytis. Zamiast tego do fermentującego moszczu dodawano (i nadal dodaje się) spirytus gronowy, który stabilizował wino i podnosił zawartość alkoholu do około 15%.
Niestety, na początku lat 60. XIX wieku winnice zniszczyła filoksera zawleczona do Europy z Ameryki Północnej. Na początku XX wieku winiarze w całej Francji zaczęli szczepić winorośle na podkładkach amerykańsch odpornych na tego owada.
Niektóre odmiany prawie zniknęły z południa Francji w tym okresie, głównie dlatego, że winiarze borykający się z problemami finansowymi byli sadzili odmiany, które mogły zapewnić obfite plony. Zdumiewające jest zatem, że Muscat Blanc nie wymarł na początku XX wieku. Wręcz przeciwnie, pozostaje bardzo popularnym szczepem w południowej Francji mimo że szczep ten jest podatny na mączniaka prawdziwego i rzekomego, szarą pleśń oraz ataki mszycy. Ponadto pączkuje wcześnie, narażając się na ataki przymrozków w marcu i na początku kwietnia. Dojrzewa późno, czasami w październiku w regionach takich jak Alzacja. Problem ten nie stanowi jednak problemu w ciepłym klimacie południowej Francji.
Na długo przed erą stali nierdzewnej i kontroli temperatury, Dawno temu jedynym sposobem uzyskania wina deserowego była wysoka zawartość cukru w moszczu, która zatrzyma aktywność drożdży, uniemożliwiając przekształcenie całego cukru w alkohol. W starożytnej Grecji osiągano to poprzez pozostawianie winogron w południowym słońcu, koncentrując cukier kosztem wody.
Wiele wieków później winiarze na Węgrzech odkryli, że jeden rodzaj pleśni, Botrytis cinerea, jest korzystny dla produkcji wina słodkiego. Aktywność zarodników usuwała wodę z jagód, zwiększając poziom cukru w soku. Metodę to wykorzystano póżniej przy wytwarzaniu słodkich win Sauternes. Jednak wina masowe nie podlegają tak żmudnemu procesowi; najszybszym sposobem na wyprodukowanie wina deserowego jest dodanie siarki do fermentującego moszczu, co zatrzymuje aktywność drożdży.
Wina muszkatowe Beaumes-de-Venise z Południuowego Rodanu i Rivesaltes i Frontignan w Langwedocji-Roussillon znane jako VDN-y mają pewne podobieństwa do porto , fermentację zatrzymuje się tu poprzez dodanie spirytusu winnego, co zwiększa zawartość alkoholu bez utraty cukru resztkowego. W rezultacie powstają głęboko perfumowane i mocne wina słodkie, które mogą leżakować przez wiele dekad.
Wszystkie najlepsze winnice na południu Francji zbierają winogrona ręcznie, często schładzając je przed tłoczeniem, aby zachować świeżość. Dziś najczęściej winiarze używają się stali nierdzewnej, ponieważ umożliwia precyzyjną kontrolę temperatury i produkcję aromatycznych stylów. Niektórzy producenci używają również zbiorników betonowych lub dębowych kadzi zwanych foudres.
Kolejny etap jest kluczowy. Wzmocnienie wymaga bardzo starannego doboru czasu i precyzyjnej ilości spirytusu winnego dodanego w odpowiednim momencie. Wiele najlepszych cuvée jest leżakowanych przez kolejny okres przed butelkowaniem, zazwyczaj w beczkach ze starego drewna, potem klarowane, filtrowane i butelkowane..
Muscat Blanc jest od dawna używany do produkcji VDN-ów (Vin Doux Naturel), u nas mniej spotykanych.
Podobnie, wzmacniane wina deserowe Rivesaltes i Frontignan w Langwedocji-Roussillon oferują odmienne doznania od łagodnej elegancji Sauternes – celem jest tu koncentracja, a nie finezja. Jednak ponieważ globalny popyt na wina słodkie pozostaje stosunkowo niewielki, producenci przyjmują pragmatyzm i wprowadzają na rynek coraz więcej doskonałych win wytrawnych w ramach liberalnych ram Pays d’Oc. Co ciekawe, inspirację czerpią z regionu winiarskiego położonego przy granicy z Niemcami, którego klimat i terroir w niewielkim stopniu przypominają jurajską glinę z Châteauneuf-du-Pape i okolic.
Mówimy oczywiście o Alzacji. Wina z tego pięknego regionu od dawna odzwierciedlają jego bliskość do Niemiec; Riesling jest gwiazdą białego szczepu Alzacji, obok Gewürztraminera , Pinot Blanc i Muskatu. Winnice rozciągają się na długości ponad 60 mil, biegnąc od południa Strasburga aż za Colmar . Ze względu na ochronny wpływ Wogezów opady deszczu w Alzacji są bardzo niskie. Jednocześnie terroir jest swego rodzaju obsesją w tym zakątku Francji, nie w ostatniej kolejności ze względu na zadziwiającą różnorodność typów gleby do wyboru: wapień, margiel, glina, piaskowiec i skały metamorficzne. Te ostatnie pomagają ogrzać baldachim winorośli, dzięki czemu niedojrzałe wina są rzadkością na południowo-wschodnich zboczach spektakularnych winnic Alzacji.
Obecnie niewielka ilość win Vendage Tardive i botrytyzowanych jest wytwarzana z Muscat Blanc à Petits Grains w Alzacji. Jednak ze względu na realia sprzedaży odbiorcom, którzy generalnie oczekują wytrawnych białych win, znacznie większy odsetek eksportu opiera się na wytrawnym Muscat, gdzie każdy gram cukru jest fermentowany na sucho. Wina alzackie, podobnie jak te produkowane za granicą, preferują owoce nad dębem – Pinot Noir jest godnym uwagi wyjątkiem. Niemniej jednak, białe wina rzadko dojrzewają w nowych beczkach barrique; jeśli w ogóle używa się drewna, to zazwyczaj w postaci zwietrzałych foudres, które nie nadają dębowego posmaku. W Alzacji winiarze chcą, aby doświadczali Państwo czystej, krystalicznej owocowej ekspresji Muscat Blanc. Te cechy osiągają apogeum w legendarnych winnicach Grand Cru tego regionu.
Zgodnie z klasyfikacją ogłoszoną w 1983 roku, Alzacja jest jedynym regionem Francji, gdzie Muscat jest dopuszczony do uprawy w terroir Grand Cru – obok niego znajdują się Riesling, Pinot Gris i Gewürztraminer. Klimaty Grand Cru w Alzacji reprezentują synergię między odmianą winorośli, glebą, położeniem i mezoklimatem. Według wtajemniczonych, święty Graal Muscat Blanc znajduje się w Vorbourg, winnicy położonej między uroczymi wioskami Soultzmatt i Westhalten. Tutaj wapienne gleby łączą się z korzystnym południowym nachyleniem, dając prawdopodobnie najlepszy wytrawny Muscat w Europie. Miłośnicy wina mogą być uparci i niechętni do odejścia od swoich ugruntowanych faworytów. Bądźcie jednak przygotowani na damasceńską przemianę, gdy delektują się bogatym bukietem Muscatu, kuszącą kwasowością oraz nutami grejpfruta, cytrusów i liczi w środkowej części podniebienia. Muscat Blanc może nie dorównać światowej renomie Chardonnay, ale i tak potrafi przyciągać wzrok!
Najwięksi alzaccy producenci muscat blanc (słodkiego i wytrawnego)
Domaines des Bernardins, Leon Beyer,Pierre Frick, Zind Humbrecht, Thierry RodriguezDomaines Schlumberger, Trimbach
