Trochę historii
Nazwa Priorat pochodzi z łaciny. Przeorat Scala Dei dał nazwę regionowi. Istnieje ciekawa historia o tym, dlaczego kartuzi zdecydowali się osiedlić w Priorato de Scala Dei. Było to około 1163 roku. Pasterz opowiedział księdzu o wizji, którą miał: aniołowie zstąpili z niebiańskiej drabiny. Wkrótce potem mnisi rozpoczęli budowę Priorato de Scala Dei: przeoratu schodów Boga. Obok Priorato wyrosła mała wioska, aby świadczyć usługi na rzecz regionu, a region przyjął nazwę klasztoru. Mnichów dawno już nie było, ale ruiny klasztoru przetrwały i są obecnie restaurowane. Jedna z winnic w Prioracie nosi nazwę Scala Dei, a jej wina są produkowane w piwnicach dawnego przeoratu.
W latach 80. XX wieku grupa winiarzy przybyła do Priorat z wizją. Zakupili działki z doskonałymi winnicami i zasadzili nowe. Uzgodnili, że ich wina będą nazywać się Clos i będą miały nazwisko, co pozwoli im odróżnić się od innych win produkowanych lokalnie. Niektóre z tych win szybko zyskały międzynarodowe uznanie, a wśród ich nazwisk znajdują się Álvaro Palacios, Costers del Siurana, Mas Martinet i René Barbier-Son. Z modelu opartego na winnicach i produkcji w stylu spółdzielczym, przenieśli się do własnej winnicy. To oni ukształtowali region Priorato takim, jakim znamy go dzisiaj.
Z mniej niż 5% zbiorów winogron białych, Priorat to kraina czerwonego wina. Garnacha (grenache) i Cariñena to dwa główne lokalne czerwone szczepy. Na nowych działkach eksperymentowano również z Cabernet Sauvignon, Merlot, Syrah, Pinot Noir i Chenin Blanc.
Region winiarski 3-Priorat – Terroir
Rzeka Siurana, będąca dopływem rzeki Ebro, która przecina Rioję i kończy swój bieg w Tarragonie, na terenie parku przyrody nad rzeką Ebro, przepływa przez region i jest zasilana wodami ze źródeł górskich. Priorat to trudno dostępne, górskie miejsce, co wyjaśnia jego terroir. Podłoże skalne jest niezbędne i tworzy warstwę łupków, idealną dla winorośli. Na obszarach, gdzie gleba może ulec erozji i wyschnięciu, łupki są idealne dla korzeni winorośli, które znajdują w niej otwory i sięgają po wodę.
Jeśli podłoże skalne jest kluczowe, niezbędna staje się gleba llicorella. To gleby, w których naprzemiennie występują warstwy łupka i kwarcytu, a ich kolory można by porównać do skóry tygrysa: czarne i złociste.
Uprawa winorośli w tej dziedzinie staje się niemal heroiczna. Plony są bardzo małe, a tarasy i zbocza oznaczają dla winiarzy wszystko, tylko nie łatwe życie. Ale nagroda w postaci jakości winogron czeka, i to jaka nagroda! Priorat to największa hiszpańska nisza w segmencie czerwonego wina wysokiej jakości. Eksperci z całego świata zwrócili na niego uwagę, a ceny gwałtownie wzrosły, podczas gdy niskie plony pozostały. Pojawiły się nowe winnice, ale obszary, na których winorośle mogą rosnąć i produkować prawdziwy cud Prioratu, są ograniczone.
Surowy region Priorat ( po hiszpańsku Priorato ) znajduje się w prowincji Tarragona. Na południe od rzeki Ebro i 24 kilometry od morza, ten teren to region winiarski, którego krajobraz przypomina harmonijkę.
Okręg Priorat sąsiaduje z okręgiem Monsant. Pierwszy z nich ma 4,447 akrów ziemi pod uprawę winorośli, która najprawdopodobniej nie będzie się powiększać. Z jednej strony, nierówna powierzchnia terenu sprawia, że dalsze nasadzenia są niezwykle pracochłonne, zwłaszcza na najbardziej stromych zboczach; z drugiej strony, sąsiedni region Monsant otacza go niczym pączek.
Terroir
Priorat ma szczególne terroir i to właśnie ten czynnik czyni go tak wyjątkowym wśród hiszpańskich win . Gleba pokryta jest łupkiem (znanym przez miejscowych jako licorellas ) i dużymi kamykami. Opady deszczu są skąpe, a lata bywają bardzo gorące, kontrastując z dość mroźnymi zimami.
Ważne winnice i ludzie za nimi stojący
Mas Martinet to certyfikowana ikona regionu. Josep Lluis Pérez, niestrudzony mecenas i zwolennik lokalnego przemysłu winiarskiego, to człowiek, który powołał tę winnicę do życia w 1981 roku. Poproszono go wtedy o otwarcie Szkoły Enologicznej w Falset i wywiązał się z tego znakomicie. W miarę rozwoju projektu miał okazję odkryć na własne oczy wszystkie zakamarki, które skrywał ten region. Wina takie jak Clos Martinet i Martinet to sztandarowe nazwy tej winnicy.
Podążając śladami ojca, Sara Pérez stała się jedną z najważniejszych postaci hiszpańskiego krajobrazu winiarskiego. Dzięki własnemu projektowi Venus „La Universal” Sara tworzy wina, które dążą do ukazania trwałości i świeżości grenache, wykorzystując winogrona pochodzące z działek o rozłożonych granitowych glebach w Falset. Ponadto pracuje jako konsultantka dla kilku innych winnic.
Inną marką, która błyszczy w regionie, jest Celler Fuentes, winnica założona przez Josepa Maríę Fuentesa w 1995 roku, która dała początek Gran Clos. Od tego czasu nie zanotowano spadku w rozwoju. Jego wina wyrażają całą mineralność Prioratu .
Pochodzący z Rioja Álvaro Palacios to człowiek, który zakochał się w starożytnej sztuce winiarskiej. Gdziekolwiek się udaje, dąży do pełnego oddania charakteru terroir. Jego pobyt w Prioracie okazał się ogromną zmianą w jego życiu. Wina takie jak Dofi, Les Terrases czy L’Ermita przyniosły mu zasłużoną międzynarodową renomę.
Clos Erasmus . Winnica, która niegdyś mieściła się w winnicy Clos Mogador należącej do René Barbiera. Obecnie mieści się w dawnych obiektach winiarskich Álvara Palacios w Priorat. Jej właścicielka, Daphne Glorian, urodzona w Szwajcarii i poślubiona Amerykaninowi z Ameryki Północnej, przybyła do tego regionu kilka lat temu, aby w pełni zaangażować się w trwającą rewolucję winiarską, którą napędzali jedynie nieliczni. Dziś Clos Erasmus stał się punktem odniesienia w Priorat.
Winnice Clos Figueras rozsiane są na lśniących tarasach łupkowych, pokrywając obszar do 61 akrów plantacji Carignan i Grenache. To projekt Christophera Cannana, który od samego początku znajduje się pod opieką zespołu René Barbiera.
Nazwy Clos Mogador i René Barbier są nierozerwalnie związane ze światem wina w tym regionie. Barbier był pionierem w zaskakiwaniu regionu i wierzył w to już w 1979 roku, gdy Priorat był przez wielu zaniedbywany. Dzięki wsparciu syna i winnicy, w której możliwe są mikrofermentacje, Clos Mogador może poszczycić się posiadaniem jednych z najwspanialszych winnic w regionie, z których większość położona jest na rozległych, przypominających amfiteatry zboczach z łupków, obmywanych wodami rzeki Siruana. Widok godny podziwu.
Czy René Barbier jest właścicielem marki Penedès? Rodzina Barbiera wyemigrowała z Francji w latach 80. XIX wieku, kiedy filoksera pustoszyła francuskie winnice, w poszukiwaniu zdrowych winorośli, aby móc kontynuować produkcję wina. Zaraza sparaliżowała całą produkcję wina na północ od Pirenejów, więc León Barbier postanowił osiedlić się w Tarragonie, gdzie założył winiarnię. Chociaż marka dziś nie jest już częścią rodziny, nadal nosi imię jego syna: René Barbier.
Odmiany winorośli
Grenache i Carignan to najbardziej reprezentatywne odmiany winorośli w regionie, a ich plony często nie przekraczają kilograma z krzewu. Lokalna rada ds. kontroli uprawy winorośli akceptuje również inne odmiany czerwone, takie jak Cabernet Sauvigon, Merlot, Syrah czy Pinot Noir. Te francuskie szczepy zostały wprowadzone w latach 80. XX wieku, dając początek „nowym Prioratom”. Niemniej jednak to Grenache i Carignan najlepiej oddają silną osobowość win Priorat.
Wiele starych winnic, choć niektóre z nowych również, znajduje się na bardzo stromych zboczach, gdzie zbiory okazują się niezwykle trudne. Zmechanizowane mogą być jedynie ludzie i zwierzęta, które są w stanie zbliżyć się do tych winnic.
Region winiarski Priorat słynie jako jedno z niewielu miejsc na świecie produkujących najwyższej klasy wina Grenache.
Panuje tu wyjątkowy mikroklimat i gleby. Priorat to region rolniczy o bogatej historii.
Priorat jest górzystym regionem położonym we wschodniej części Hiszpanii, około 40 kilometrów na wschód od Tarragony, najbardziej na południe położonej prowincji Katalonii. Winorośle rosną w pobliżu drzew oliwnych, a kolory krajobrazu są niezwykłe i spektakularne. Specyficzny charakter tutejszych win wynika ze skośnych tarasów, na których uprawiane są winorośle.
Stolicą regionu jest Falset. Jest to miejsce, w okolicy góry Montsant, gdzie produkowane są jedne z najpiękniejszych win na świecie.
Tutejsza wulkaniczna gleba, łupki i kwarc, która jest niezwykle ciemna, prawie czarna oraz klimat, mają zasadniczy wpływ na jakość tutejszych win. Czerwonawy łupek zwany llicorella, to gleba przez którą korzenie winorośli mogą przesiąkać do wielkiej głębokości. Wyżej występuje metamorficzna skała w postaci łupków, stosunkowo kwaśnej glebie, na granicach której znakomicie rosną rośliny lecznicze. Jest tu unikalny klimat, na poły kontynentalny, na poły śródziemnomorski, z suchymi, zimnymi wiatrami z północy i wilgotnymi wiatrami zwanymi Garbinada.
Temperatury zimą spadają tu nawet do minus 6 stopni Celsjusza, latem do plus 35 stopni. Średnia temperatura roczna wynosi około 15 stopni, deszcze 550-600 milimetrów, głównie wiosną i jesienią. 2700 godzin słonecznych w roku, winnice obsadzone są głównie Garnacha, Carinena, Cabernet Sauvignon, Merlot i Syrah oraz białymi odmianami – Garnacha Blanca, Macabeo i Pedro Ximénez.
Czas dla Priorat rozpoczął się w latach 70-tych, z nadejściem młodych twórców wina, którzy zrozumieli ogromny potencjał winiarski tego regionu. Niska wydajność. niezwykle stara winorośl (powyżej 70 lat), dawały możliwość tworzenia niezwykle skoncentrowanych win. Oczywiście, gleba zwana tu llicorella, ma tu zasadnicze znaczenie. Brak wody powoduje, że korzenie wnikają tu, w poszukiwaniu pokarmu, aż do 25 metrów w głąb ziemi. Wina tutejsze mają stosunkowo duży potencjał starzenia, ale praktyka wykazała, że nie należy z tym przesadzać, są znakomite juz nawet po 5 latach.
Priorat ma powierzchnię około 170 kilometrów kwadratowych (17 018 ha), z których tylko 1400 hektarów obsadzone jest winoroślą. Nawadniany przez dopływ Ebro, rzekę Siurana – ma surowy, suchy klimat i specyficzną, ubogą łupkową glebę. Cechy klimatu i gleby mają zasadniczy wpływ na jakość tutejszego wina. Historycznie patrząc, na winiarstwo regionu największy wpływ miał zakon Kartuzów z Scala Dei, gdzie produkowano wina w ciężkim stylu, mocno alkoholowe i utlenione (rancios). Zakon Kartuzów w Dolinie Siurana osadził tu w 1162 roku król Alfons zwany Cnotliwym. Do klasztoru Scala Dei, u podnóża Montsant należało 7 okolicznych wsi. Nazwa regionu pochodzi od Prior (przeor). 1974 rok był rokiem zwrotnym w winiarstwie regionu Priorat. FAO opublikowało specjalny raport, z którego wynikało, że region ten ma warunki do produkcji jednych z najlepszych win w świecie. Bazując na tym raporcie, nowa grupa, głównie młodych winiarzy jednocząc siły w autentycznych spółdzielniach, w oparciu o najnowsze zdobycze enologii i technologii, zdecydowała się produkować nowe, pełne wigoru wina z odmian miejscowych i zagranicznych.
Specjalnością regionu są wina czerwone z odmian Garnacha Tinta (Negra), w Hiszpaniii znana także jako lledoner, Tinto Aragonés lub Tinto Navalcarnero. Jest wrażliwa na wiosenne przymrozki, słabo ukorzeniona, o niskiej wydajności, daje wina bardzo aromatyczne, z dużą zawartością alkoholu, dosyć blade. Wina z Grenache łatwo się utleniają, z tego powodu często robi się z niego wina słodkie i charakterystyczne, miejscowe rancio. Kupażuje się je z innymi odmianami, dając wysokiej jakości, aromatyczne wina. Białe, fermentowane w dębie. Garnacha Blanca odmianą, z której produkuje sie przyjemne wina o niskiej kwasowości, z wysoką zawartością alkoholu, łatwo się utleniające. Macabeo, biała odmiana znana także jako Viura, Alcanon lub Alcanol. Wegetację rozpoczyna dość późno, nie jest więc specjalnie wrażliwa na przymrozki. Bardzo wydajna, wytwarza się z niej delikatne, dobrze zbalansowane wina wysokiej klasy. Pedro Ximénez, biała odmiana znana także pod nazwą Pedro Jiménez, Ximen, Ximenencia, Alamis lub Alamis de Totana. Średnio wydajna, bardzo wysoka zawartość cukru w gronach. Daje wina o wysokiej zawartości alkoholu, o niskiej kwasowości, ale dobrze się starzejące. Doskonałe do produkcji win słodkich i rancio. Carignan Carinyena), zwana także Samso, Mazuela, Crujillon i Crusillo jest odporna na susze i silne słońce. Wegetuje dość wcześnie, stąd wrażliwa na przymrozki. Dojrzewa na początku października, zawsze po czerwonej i białej Grenache. Daje pełne ciała i koloru wina, z zadawalającą ilością alkoholu, dobre do kupażowania.
Białe wina w regionie stanowią około 10% produkcji. Wielu winiarzy kontynuuje stare tradycje produkując tradycyjne vinos rancios. Ponadto uprawia się tu z doskonałymi wynikami odmiany francuskie: Cabernet Sauvignon, Merlot, Syrah i Chardonnay. Niektóre spółdzielnie produkują również Vermuthy.
Dzięki wytrwałej pracy nad jakością, w 1975 roku region uzyskał klasę DO, a w 2000 roku poziom DOC (Denominacio d’Origen Calificada). Ogromna kreatywność winiarzy w Priorat zaowocowała takimi sławnymi już winami jak: Clos Erasmus (Dafne Glorian), Clos Mogador (René Barbier) – zestawione w 35% z Grenache, w 35% z Cabernet Sauvignon, w 20% z Syrah i w 10% z Carinena (Carignan). Krzewy Carignan mają ponad 80 lat. Pozostałe odmiany pochodzą z początku lat 80-tych. Niezwykłe wino wytwarzane z winogron uprawianych na łupkowych wzgórzach na zachód od Tarragony. Wydajność zaledwie 10 hektolitrów z hektara. Cała produkcja to zaledwie 1900 skrzynek z 20 hektarów rocznie! Wino niezwykle intensywne i bogate, złożony bukiet, niezwykle owocowy, z akcentami dzikich ziół, korzeni oraz wanilli. Niezwykle silna owocowo-mineralna paleta. Wine Spectator zestawił je na czwartym miejscu wśród najlepszych win świata 2001 roku w rankingu win na rok 2004 (95/100 punktów)! Już dziesięć lat temu Parker powiedział, że jest to uderzający przykład tego, co można wyprodukować w Hiszpanii. Clos de L’Obac (Carles Pastrana. Znakomita mieszanka CS (35%), Garnacha (35%), Syrah (10%), Merlot (10%), Carinena (10%) leżakuje przez 14 miesięcy w nowym francuskim dębie, po czym butelkuje się ją bez filtrowania. Średni wiek Cabernet Sauvignon, Syrah i Merlot wynosi 10 lat, Garnacha i Carignan datowane są na rok 1945, 1950 a część nawet z początku XX wieku. Wszystkie odmiany zbierane są odrębnie, w szczytowym okresie ich dojrzałości, co ma zasadniczy wpływ na jakość, ale także na cenę. Obok l’Ermity należy do wschodzących gwiazd Priorato. W 1995 roku wyprodukowano zaledwie 150 skrzynek. Parker ocenił je na 96 punktów. Do picia między 2006 a 2030. Może leżakować 30-40 lat.
L’Ermita (Alvaro Palacios), Clos Martinet (bodega jest własnością Josepa Lluisa Péreza, który razem z córką Sarą prowadzi tę znakomitą winnicę). Clos Martinet produkuje około 36 tysięcy butelek z 10 hektarów winnicy. Połowa butelkowana jest jako Clos Martinet połowa jako Martinet Bru – druga etykieta. To jedno z najlepszych win z Priorat jest mieszanką 45% Grenache, 20% Cabernet Sauvignon,, 20% Merlot, 5% Syrah, 10% Carignan. Bogate, z korzennym, pieprzowym bukietem, z niezwykłą siłą, głębokością i długością, dojrzewa w 100% we francuskim dębie). José Louis Perez, razem ze spółdzielnią winiarską w Porrera i znanym katalońskim śpiewakiem Louisem Llachem jest także współtwórcą innego, interesującego projektu winiarskiego, win Cims de Porrera. Jeszcze w 1989 roku wszystkie te znakomite i sławne wina winifikowano w jednej piwnicy w Gratallops. Dzisiaj każde Clos jest niezależne i funkcjonuje pod własną marką.
Średni wiek miejscowych odmian winorośli wynosi około 60 lat, do tego dochodzi bardzo niska wydajność z jednego krzewu, łupkowa gleba, duże nachylenie (30% winnic leży na stokach), trudny klimat i mamy znakomite wina. Miasteczko Gratallops ma piwnice, gdzie wina fermentują w 1000, 10000 i 25000 litrowych zbiornikach ze stali nierdzewnej, wszystkie w kontrolowanej temperaturze. Inne lokalne spółdzielnie również dysponują nowoczesnymi środkami technicznymi pozwalającymi wytwarzać wysokiej jakości wina.
Priorat
Priorat to drugi region DOCa, który trudno odróżnić od Rioja bardziej. Podczas gdy Rioja to rozległa, uznana nazwa z wielowiekową historią handlową, Priorat to maleńki, malowniczy krajobraz stromych tarasowych winnic na glebach llicorella (łupkowych i łupkowych), przywróconych do życia po niemal całkowitym opuszczeniu pod koniec lat 80. XX wieku przez niewielką grupę pionierskich winiarzy. Álvaro Palacios, René Barbier i ich współpracownicy w zasadzie odbudowali zapomniany region winiarski od podstaw, a w ciągu jednego pokolenia Priorat produkował jedne z najbardziej poszukiwanych (i najdroższych) win w Hiszpanii.
Region położony jest na skalistych wzgórzach Katalonii, na południowy zachód od Barcelony, gdzie stare winorośle Garnacha i Cariñena przylegają do niewiarygodnie stromych zboczy ciemnej, bogatej w minerały llicorelli. Plony są naturalnie niewielkie (dzięki ubogim glebom i starym winoroślom), a wina są niezwykle skoncentrowane, o mineralnej złożoności, która wyróżnia je spośród praktycznie wszystkiego innego w Hiszpanii. L’Ermita, Clos Mogador i Clos Erasmus osiągają ceny porównywalne z najlepszymi winami burgundzkimi. Sąsiednie DO Montsant, otaczające Priorat z trzech stron, oferuje podobne warunki geologiczne za ułamek ceny i coraz bardziej zasługuje na uwagę.
Położony pośród malowniczych krajobrazów Tarragony, niedaleko Barcelony, region winiarski Priorat jest jednym z dwóch regionów winiarskich w Hiszpanii, którym przyznano najwyższy poziom kwalifikacji winiarskich (DOCa).
Dlatego region winiarski Priorat, obok Rioja, jest obowiązkowym punktem zwiedzania dla każdego, kto interesuje się turystyką winiarską w Hiszpanii.