Rumasa
Pisząc o sherry trudno nie wspomnieć o mrocznych latach sherry, z niesławnym holdingiem RUMASA.
Rumasa to skrót od Ruiz Mateos SA, holdingu z dziesiątkami spółek-córek, założonego w 1961 roku przez José Maríę Ruiza Mateosa i jego braci.
U nas mało kto o nim słyszał, ale Rumasa kojarzy się z największym oszustwem w historii Hiszpanii. Specjaliści twierdzą, że nie da się zrozumieć obecnego stanu branży sherry bez znajomości Rumasa i jak marzenie jednego człowieka doprowadziło do najciemniejszych lat w 3000-letniej historii sherry. Rumasato historiiapełna skandali, korupcjii i intryg nie istniejącego już holdingu, który w latach 70. XX w. kontrolował 33-50% całego rynku sherrry.
Jose Maria Ruiz Mateos Jimenez de Tejada, urodził się w Jerez w 1931 roku. W latach 60.tych zaczął niezwykle dynamicznie rozwijać firmę. Zaczęło się za dyktatury generała Franco, który wspierając Kościół katolicki, otrzymał jego poparcie, zwłaszcza od Opus Dei, grupy złożonej głównie z osób
świeckich, zajmujących się działalnością charytatywną, ale oskarżanych o wspieranie prawicy i kumoterstwo. Pragmatyczny Franco dopuścił wówczas do powstania gabinetu „technokratów” z Opus Dei, starając się o normalizację stosunków z państwami EWG i pragnąc przyciągnąć zagraniczne kapitały inwestycyjne. Reżim Franco rozpoczął liberalizację gospodarki w 1959 roku, wykorzystując takie narzędzia jak kredyty dla przedsiębiorstw, pomoc w eksporcie i rewitalizację obszarów dotkniętych ubóstwem, co doprowadziło jedynie do niemal nieuniknionej korupcji na szeroką skalę. Wielu członków Opus Dei odniosło ogromne korzyści, a jednym z nich był José María Ruiz Mateos. Rumasa mogła się tak rozwinąć tylko dzięki pomocy państwa.
W 1964 r. Jose Maria stał się wyłącznym dostawcą całego wina do produkcji sherry dla Harveys of Bristol na okres 99 lat! To był praktycznie niemożliwy interes, biorąc pod uwagę, że Bristol Cream (mieszanka Fino, Amontillado i Pedro Ximéneza była wówczas najlepiej sprzedającą się marką na rynku) wymagała tysięcy beczek rocznie, znacznie więcej, niż jego rodzinna bodega kiedykolwiek była w stanie dostarczyć. Aby dotrzymać obietnicy, Ruiz Mateos zaczął kupować wina z innych bodeg. Sercem Rumasa stała się nowa firma Bodegas Internacionales. Musiał szybko zwiększyć produkcję wina by dotrzymać umowy.
Gigantyczna Bodegas Internacionales, wciąż największa winiarnia w Europie pod jednym dachem, obecnie należąca do Williams & Humbert
Zaczął wykupywać ogromną ilość bodeg włączając je do Bodegas Internacionales. Były wśród nich tak znane bodegi jak Williams & Humbert, Montecristo, Garvey, później również Valdivia, Paternina, Palomino & Vergara, Pemartin, Díaz de Morales, Marques de Misa… Pieniądze Harveys wraz z kredytem zostały wykorzystane na zakup banku, który sfinansował kolejne bodegi i tak dalej. Kiedyś kupił trzy banki w ciągu jednego dnia. W ciągu niespełna 10 lat (1960-1969) wartość firmy wzrosła prawie siedmiokrotnie, a w chwili upadku składała się z około 700 filii w samej Hiszpanii (z czego 200 było aktywnych, większość stanowiły wirtualne obiekty), jak również innych za granicą, w tym 18 banków, 18 winiarni, firm budowlanych, firm ubezpieczeniowych, agencji nieruchomości, drugą co do wielkości sieć hoteli w Hiszpanii Hotasa, firm spożywczych, biur podróży … o wartości 111 miliardów peset, to dzisiaj po uwzględnieniu inflacji i siły nabywczej byłoby grubo ponad 30 mld Euro! Kontrolował 33% produkcji sherry i 25% brandy.
W 1977 roku Ruíz-Mateos był najbogatszym człowiekiem w Hiszpanii. W 1982 roku Rumasa stanowiła 2% całkowitego PKB Hiszpanii!
Globalny kryzys naftowy w 1973 roku spowodował znaczny spadek sprzedaży wina, a imperium Rumasa w dużej mierze opierało się na kredytach oraz dotacjach rządu hiszpańskiego, które miały wspomóc tradycyjnie biedną Andaluzję. Po przystąpieniu Hiszpanii do Unii Europejskiej tego rodzaju dotacje uznano za szkodliwe dla wolnego rynku i z dnia na dzień ich zakazano. Nadpodaż sherry wynosiła wtedy około 46%. Produkowano wtedy 400 000 beczek sherry przy sprzedaży 270 000. Wojna cenowa doprowadziła do bankructwa wielu firm, które wykupywał Rumasa.
Mimo ustalonej ceny minimalnej wina, w warunkach kryzysu oferowano ukryte rabaty. W samej Wielkiej Brytanii znalazło się ponad milion litrów niesprzedanej sherry.
Kiedy rząd zaoferował dotacje na eksport, Rumasa wyeksportowała ogromne ilości wina, z których wiele było wątpliwej jakości i nie wiadomo, czy zostały faktycznie sprzedane. Sytuacja nie wróżyła dobrze ani Rumasa, ani samej branży. Pominąwszy wszelkie posunięcia własnościowe w tym okresie, w Hiszpanii nastąpiły zasadnicze zmiany polityczne, co okazało się gwoździem do trumny Rumasy.
W 1983 roku nowy, socjalistyczny rząd Felipe Gonzáleza postanowił odzyskać należny podatek po skrupulatnej analizie ksiąg rachunkowych. Odkrywszy ogromne oszustwa podatkowe, wywłaszczył spółki będące częścią Rumasy,
Ruiz Mateos zaprzeczył tym zarzutom i uciekł do Wielkiej Brytanii. Później został aresztowany we Frankfurcie. Przez kolejną dekadę toczyły się niekończące się procesy sądowe. Ostatecznie w 1999 Sąd Najwyższy go uniewinnił, ale odmówiono mu odszkodowania.
To był koniec Rumasy, firmy zostały przedane przez rząd sektorowi prywatnemu, a życie w Jerez wróciło do normy. Niestety, wiele winnic straciło swoją odrębność, a niektóre z nich noszące prawdziwie historyczne nazwy zniknęło z rynku wchłonięte przez większe koncerny w ramach grupy. Przetrwało zaledwie kilka, m.in. Williams i Humbert oraz Garvey.
Bodegas Internacionales, Díez-Merito, Pemartin i Bertola zostały kupione przez, Marcosa Mendizábala z Rioja. Sprzedał on Bodegas Internacionales (obecnie Williams & Humbert) w 1994 roku. Garvey został sprzedany niemieckiej firmie. Inne aktywa i akcje również zostały rozdrobnione i sprzedane.
Nueva Rumasa
Po rozbiciu i sprywatyzowaniu Grupy, José María Ruiz Mateos , po wyjściu z więzienia, założył własną partię polityczną i został członkiem Parlamentu Europejskiego! W 2005 roku historia zaczęła się powtarzać. Ruiz Mateos założył Nueva Rumasa, nową grupę 117 spółek, wykorzystując fundusze, które udało mu się jeszcze zachować przed fiskusem. Rozpoczął działalność od nowa.
Spółka wyemitowała miliony akcji, obiecując stopę zwrotu na poziomie 8%, tym razem z siedzibą za granicą – w Holandii i rajach finansowych Ameryki Południowej – podobną sieć pozornie niepowiązanych ze sobą firm. Zaczął skupować firmy z różnych sektorów, w tym z branży budowlanej, drużynę piłkarską, nieruchomości, firmy spożywcze i oczywiście winiarnie.
W 1997 roku po raz drugi kupił m.in. Garveya, Jose de Soto (który wtedy należał do Garveya) i Valdivię. W 2004 ,w związku z chorobą, przekazał zarządzanie grupą swoim sześciu synom, którzy kierowali firmą w sposób skorumpowany i nieodpowiedzialny. W 2005 roku Jose Maria został skazany na 3 lata więzienia za ukrywanie majątku.
Do 2010 roku dziesięć największych firm grupy ogłosiło upadłość, zadłużając się na łączną kwotę 700 milionów euro wobec inwestorów – z których wielu straciło oszczędności całego życia. Grupa została oskarżona o wprowadzanie inwestorów w błąd. Ruiz-Mateos został zatrzymany i zwolniony ze swoich funkcji (m.in. szefa Consejo Regulador DO Jerez-Xérès-Sherry, o ironio, instytucji zarządzającej winami sherry.
Ostatecznie we wrześniu 2011 roku firma Back in Business kupiła Nueva Rumasa za 1,5 miliarda euro. Szczegóły transakcji nie zostały ujawnione, ale złożono obietnicę wywiązania się ze wszystkich zobowiązań wobec akcjonariuszy i pracowników. Synowie znależli się w więzieniu, skazani za oszustwa, pranie pieniędzy, ukrywanie aktywów i niepłacenie podatków. Jose Maria zmarł we wrześniu 2015 roku.
Rumasa i Nueva Rumasa radykalnie zmieniły branżę sherry w ciągu ostatnich 50 lat. Niespotykany sukces Rumasy doprowadził do wzrostu powierzchni winnic w regionie sherry, z około 7000 do 23 000 hektarów! Ogromną produkcja sztucznie zawyżyła popyt poprzez ogromne umowy kredytowe i „jezioro wina” w Anglii. Niejasne produkty sprzedawano supermarketom w ramach dużych umów. Zapoczątkowano niespotykaną spiralę spadkową cen, zarówno dla plantatorów winorośli, jak i dla detalistów.
Z jednej strony było to spowodowane obniżeniem kosztów w związku z szybką modernizacją branży i zwiększeniem skali produkcji. Niestety, spowodowało to obniżenie jakości! Miało to ogromny wpływ na postrzeganie sherry przez konsumentów, z czym branża zmaga się do dziś. Dodajmy do tego fakt, że tak duża ilość była kontrolowana przez zaledwie kilka osób .
Tradycyjnie spokojny i przyjazny rynek wywrócił się do góry nogami. W następstwie skandali bodegi były sprzedawane, sprzedawane ponownie, dzielone, łączone, a wiele marek zmieniało właścicieli. Z powodu spadających cen wiele bodeg zostało zmuszonych do zamknięcia działalności. W 1960 roku istniało ponad 350 bodeg, a obecnie jest ich około 60.
Wiele bodeg, które wchłonęła Nueva Rumasa i zniknęły z podręczników historii. Fernando A. de Terry, Palomino i Vergara, Diaz Morales, Vergara i Gordon, Varela, Teresa Rivero, Pemartin, Otaolaurruchi, Valderrama…
Bodegi, które przetrwały, musiały zmierzyć się z rynkiem opartym w dużej mierze na tanich mieszankach supermarketowych, które nie przynosiły zysków.
Konsumenci ostatecznie odwrócili się od tych produktów, co doprowadziło do znacznego spadku sprzedaży.. Pod koniec lat 70. eksportowano ponad 150 milionów litrów sherry rocznie. W 2017 roku było to zaledwie 20 milionów. Sherry wciąż odczuwa skutki kryzysu zwiazanego z działalnością Rumasa.
Co stało się z winami?
Praktycznie niemożliwe jest wyśledzenie wszystkich tych marek, nie mówiąc już o ich solerach, które były zamieszane w dwa skandale Rumasa. Niektóre zostały rozebrane lub połączone, tworząc nowe solery. Oto przegląd bodeg, które padły ofiarą skandali:
- Williams & Humbert
, kupiony przez Rumasę w 1972 roku, stał się kamieniem węgielnym Bodegas Internacionales wraz z Zoilo Ruizem Mateosem . Po likwidacji Rumasy został sprzedany Marcosowi Eguizabalowi, następnie holenderskiemu Aholdowi (Albert Heijn), a w 1995 roku José Medinie y Cia. Dry Sack to nadal silna marka. Jest również właścicielem marek Don Zoilo i Gran Duque de Alba. - Harveys:
Ta firma podpisała pierwotną umowę z Ruiz-Mateos na dostawę całego wina. Ostatecznie w 1983 roku kupiła od Rumasy Bodegas Misa. Obecnie jest częścią Grupo Emperador, razem z Bodegas Fundador, Bodegas Terry i Bodegas Garvey . - Valdivia
przejęta przez José y Miguela Martína (Huelva) głównie po to, by stworzyć w regionie sherry miejsce do produkcji oficjalnych beczek sherry. - Sandeman
Firma ta zawarła umowę z Nueva Rumasa w 2004 roku, sprzedając wszystkie instalacje Sandeman: winnice, winnice, zapasy, ale bez marek. W zamian Rumasa miała kontynuować produkcję produktów Sandeman. - Dios Baco
Ta bodega została założona poprzez zakup winiarni Palomino & Vergara i części jej soleras, które kiedyś były częścią Rumasa. - Díez-Mérito –
fuzja Diez Hermanos z Bodegas Marques de Misa. Firma została przejęta przez Rumasę w jednym z ich ostatnich przejęć. Po upadku bodegas i jej marki zostały sprzedane Marcosowi Eguizabalowi. Następnie w 2016 roku została przejęta przez rodzinę Espinosa. - Bodegas Tradición
Nie są one szczególnie zaangażowane, ale zakupiły jedne z najstarszych win z Bobadilla, Paternina, Sandeman i Harveys. Stanowiły one podstawę tej nowej bodegi. - Jest też cała seria winiarni, które połknęła (Nueva) Rumasa i zniknęły z podręczników historii. Fernando A. de Terry, Palomino i Vergara, Diaz Morales, Vergara i Gordon, Varela, Teresa Rivero, Pemartin, Otaolaurruchi, Valderrama…
