Ribera del Duero znamy z jego dojrzałych, mocnych czerwonych win z tempranillo. Rzadziej mówi się o tym, że ten sam region jest domem dla jednych z najstarszych winorośli w Hiszpanii (nawet 190-letnich) oraz wyjątkowych, podziemnych, rodzinnych winnic, gdzie w wiosce liczącej 100 rodzin można znaleźć 90 winnic wykutych pod ulicami.
Najwięcej połączonych ze sobą, historycznych podziemnych piwnic winiarskich w regionie Ribera del Duero znajduje się w mieście Aranda de Duero (prowincja Burgos). Pod jego ulicami ciągnie się labirynt sięgający około 7 kilometrów tuneli i ponad 120–135 zachowanych tradycyjnych jaskiń-piwnic (bodegas subterráneas) wykutych na głębokości 8–12 metrów.
Moradillo de Roa (Burgos): Kompleks El Cotarro mieści aż 157 podziemnych piwnic i tradycyjnych pras do wina, co w przeliczeniu daje niemal tyle samo winiarni, ilu mieszkańców liczy ta miejscowość.
Sotillo de la Ribera (Burgos): Posiada gęstą sieć 86 zinwentaryzowanych starych piwnic o długości ponad 3 kilometrów. [1, 2, 3]
- 24.08.2020
- Dziedzictwo , Turystyka winiarska
Podziemne dzielnice piwnic do odwiedzenia w Ribera del Duero (I)
Prawie 1000 podziemnych piwnic w zaledwie 7 gminach nad rzeką, a dokładnie 950! W niektórych przypadkach oznacza to więcej niż jedną piwnicę na mieszkańca lub mieszkanie. I […]..
Prawie 1000 podziemnych piwnic w zaledwie 7 gminach wzdłuż rzeki, a dokładnie 950! W niektórych przypadkach oznacza to więcej niż jedną piwnicę na mieszkańca lub mieszkanie. I to nie licząc tłoczni wina, których jest równie wiele. Ale jest ich znacznie więcej w Ribera del Duero, regionie o głęboko zakorzenionej tradycji winiarskiej, obejmującym 118 miasteczek i wiosek.
Wolisz posłuchać podcastu ? Link znajdziesz na końcu artykułu.
Kultura winiarska to nasza esencja, o czym świadczą podziemne konstrukcje, których pierwotną funkcją było przechowywanie i konserwacja wina . Wykopane kilofami i łopatami, te podziemne piwnice od wieków przechowują bogactwo wielu rodzin. W niektórych przypadkach wykopywano je w dolnych partiach domów , aby uniknąć drgań powodowanych przez powozy (jak w Aranda de Duero), w innych przypadkach znajdują się na wzgórzach położonych w centrum wiosek (jak w Moradillo de Roa czy Peñafiel) lub na wzgórzach nieco od nich oddalonych (jak w Atauta czy Vadocondes), a ukształtowanie terenu sprzyja zarówno ich budowie, jak i utrzymaniu.
Zazwyczaj ich konstrukcja składa się z pochyłej galerii lub kanionu , który po stromych schodach prowadzi do pomieszczenia do przechowywania wina. Jednym z czynników decydujących o przechowywaniu wina w tych sztucznych jaskiniach była temperatura wewnątrz , która jest stabilna przez cały rok, co ułatwia konserwację wina, naszego cennego skarbu. Z zewnątrz widoczne są szyby wentylacyjne , stanowiące fundamentalne elementy stabilności podziemnych piwnic, łączące wnętrze z otoczeniem.
Z biegiem czasu podziemne piwnice nad rzeką utraciły swoją pierwotną funkcję, ale ich stan zachowania jest całkiem przyzwoity, pomimo opuszczenia wielu z nich. Obecnie większość z nich przekształcono w miejsca piknikowe , gdzie można spotkać się z przyjaciółmi przy pysznych kotletach jagnięcych, lub w miejsca spotkań „peñas” ( grup kulturowych, w tym orkiestry dętej), choć wciąż zdarzają się miejsca, w których przechowuje się wiadro wina. Ach! I zazwyczaj nadają im nazwy (piwnice)…
Mimo że większość tych podziemnych piwnic jest przeznaczona do użytku prywatnego , stały się one wielką atrakcją turystyczną. Wkłada się w nie wiele wysiłku (inwentaryzację i renowację wewnątrz i na zewnątrz), aby włączyć je do wycieczek, które odbywają się przez cały rok w Ribera del Duero.
Wymieniamy szereg okręgów winiarskich w naszym regionie, które warto odwiedzić. Dwa z nich to „Bien de Interés Cultural” w kategorii „Conjunto Etnológico” (Zespół etnologiczny):
- Moradillo de Roa (Burgos): 157 podziemnych piwnic .
- Atauta (Soria): 141 podziemnych piwnic z winami (Zespół Etnologiczny BIC)
- Aranda de Duero (Burgos): 120 podziemnych piwnic z winami (Zespół Etnologiczny BIC)
- Zazuar (Burgos): 50 podziemnych winnic
- Gumiel de Mercado (Burgos): 106 podziemnych winnic
- Vadocondes (Burgos): 78 podziemnych piwnic na wino
- San Esteban de Gormaz: 298 podziemnych piwnic z winami
◼︎ MORADILLO DE ROA (Burgos): 157 PODZIEMNYCH PIWNIC WINNYCH W EL COTARRO
W Moradillo de Roa mieszka prawie dwustu mieszkańców, czyli mniej więcej tyle samo, ile jest winnic w tej nadrzecznej gminie w Burgos. „El Cotarro” to nazwa zespołu etnograficznego, oznaczająca (w języku starokastylijskim) wysoki obszar lub wzgórze. Ten okręg piwnic zajmuje wszystkie zbocza wzgórza kościoła San Pedro i ma łączną powierzchnię 18 000 m2 , mieszcząc kompleks etnologiczny składający się ze 157 podziemnych piwnic (rozmieszczonych na maksymalnie czterech poziomach) i 7 jaskiniowych pras do wina . W tej małej wiosce w Ribera del Duero wszystkie rodziny mają lub miały winnice, a obecnie jest około dziesięciu z nich, którzy nadal zawodowo zajmują się winem. W 2015 roku Rada Miejska Moradillo de Roa podjęła decyzję o odzyskaniu i utrzymaniu tego cennego dziedzictwa, inicjując ambitny projekt, który obecnie jest w fazie konsolidacji i budzi zainteresowanie samych mieszkańców oraz ciekawość turystów z całej Hiszpanii i świata. Turystyka winiarska jest jednym z kluczowych elementów, które nadal finansują ten projekt rewitalizacji, stanowiący punkt odniesienia dla innych miast, w których również znajdują się okręgi winiarskie, do wdrażania podobnych pomysłów, co zostało uhonorowane licznymi nagrodami krajowymi i międzynarodowymi.
- Oficjalne wizyty: Rada Miasta Moradillo organizuje wizyty w dzielnicy winiarskiej El Cotarro, w tym wizytę w podziemnych piwnicach „El bodegón” (1861) lub „El Lagar del Tío Santos (1744)”.
- Godziny otwarcia: soboty i niedziele (wizyty od 10:00 do 16:00). Prosimy o kontakt w sprawie wizyt w tygodniu.
- Kontakt: (+34) 680 635 933 / info@bodegasdemoradillo.com
- Oficjalna strona internetowa: http://bodegasdemoradillo.com/
Położona 160 kilometrów (około 100 mil) na północ od Madrytu, na rozległym, wzniesionym północnym płaskowyżu Półwyspu Iberyjskiego, jak sama nazwa wskazuje, Ribera del Duero rozciąga się wzdłuż rzeki Duero, z winnicami po obu stronach, na odcinku około 115 kilometrów (71 mil) w górę rzeki od Valladolid. Region ten charakteryzuje się klimatem śródziemnomorskim z wpływami kontynentalnymi, z umiarkowanymi/niskimi średnimi opadami deszczu, suchymi latami, długimi i surowymi zimami oraz gwałtownymi wahaniami temperatur w ciągu roku (od -20 do 42°C, czyli od -4 do 107°F). Duża wysokość regionu (od 720 do 1000 metrów) zapewnia również większą różnicę temperatur między dniem a nocą, co w połączeniu z niskimi plonami oraz gliniastymi, wapiennymi i kamienistymi glebami o niższym pH, przyczynia się do uzyskania świeższych win o większej kwasowości, lepszej równowadze i trwałości.
W tym blogu, którego autorką jest Sera Karamshuk, wykładowca z WSET School London, poznasz skarby tego regionu – od starożytnych piwnic i historycznych winnic po współczesne atrakcje i szlaki turystyki winiarskiej – a także dowiesz się, czego możesz się spodziewać po przyjeździe na miejsce.
Region
27 253 hektarów (67 343 akrów)
powierzchni uprawowej
Ludzie
7419 winiarzy
317 winnic
Obroty
90,6 mln sprzedanych butelek (dane z 2023 r.)
17 mln wyeksportowanych butelek (dane z 2023 r.)
Główne odmiany winogron
Tempranillo (znane również w regionie jako Tinta del Pais lub Tinto Fino)
Cabernet Sauvignon
Merlot
Malbec
Garnacha Tinta
Albillo Mayor
Historia Ribera del Duero
Często chwalimy dziś regiony winiarskie za surowe kontrole plonów i terminy zbiorów. Ale czy wiesz, że Ribera del Duero stosowała je już w XIII wieku, kiedy królowa Violante ustanowiła pierwsze hiszpańskie zasady zbiorów? W XVI wieku Aranda de Duero przeżywała rozkwit, eksportując tysiące beczek wina na północ, na bogate baskijskie rynki, a jej ulice skrywały sekretny, siedmiokilometrowy labirynt podziemnych piwnic. Potem nadeszła filoksera, wojna domowa, II wojna światowa i masowa emigracja, które niemal zniszczyły Riberę. Jednak wbrew wszelkim przeciwnościom losu, region odrodził się i obecnie, z ponad 300 winnicami i 26 000 hektarami winnic, jest jedną z najwspanialszych historii powrotu do zdrowia w Hiszpanii.
Ziemia
Odcięty od morza łańcuchami górskimi region rozciąga się wzdłuż rzeki Duero . Winnice położone są na schodkowych tarasach , stromych zboczach i wyniosłych páramos, płaskowyżach wznoszących się na wysokości 900-1100 metrów. Panuje tu suchy śródziemnomorski, ale skrajnie kontynentalny klimat: zimy mogą spaść do –20 ºC , a letnie upały sięgają 44 ºC. Przy około 2400 godzinach słonecznych, zaledwie 400 mm deszczu i dobowych wahaniach temperatury 20-22 ºC, winorośl jest wykorzystywana do granic swoich możliwości, produkując mniejsze winogrona o grubszej skórce. Warunki te pomagają również zachować kwasowość i skoncentrować aromaty. Wiosenne przymrozki są największym problemem regionu, ponieważ mogą pojawić się nawet w czerwcu , zmniejszając plony o ponad 70% w latach pechowych.
Ribera del Duero rozciąga się na terenie czterech prowincji, a każda z nich opowiada inną historię .
Soria wydaje się dzika i odległa, z rozproszonymi mikrodziałkami i piaszczystymi glebami, które chronią jedne z najstarszych winnic w Hiszpanii. To miejsce, które musisz odwiedzić, jeśli chcesz stanąć pośród 190 – letnich, nieszczepionych krzewów Tempranillo .
Burgos to tętniące serce regionu, z ponad 70% winnic, bogatą mozaiką gleb i tętniącymi życiem festiwalami. Odkryjesz tu również stare lagares, podziemne winiarnie ukryte w barrios de bodegas (dzielnicach winiarskich), które niegdyś rozsiane były po dolinie, a obecnie są pieczołowicie restaurowane.
Valladolid prezentuje bardziej współczesne oblicze, z większymi, bardziej jednolitymi działkami, ale jest też zachwycające wizualnie. Z dna doliny widać paramos wznoszące się niczym ściany po obu stronach, a w zachodniej części prowincji wrzosowiska rozciągają się zaledwie pięć kilometrów od siebie, otaczając rzekę niczym naturalny amfiteatr.
Segovia, choć najmniejsza, ma przewagę nad innymi. Jej winnice wznoszą się na wysokość ponad 1000 metrów, dostarczając jedne z najświeższych owoców w regionie DO i dając przedsmak tego, jak wysokość kształtuje przyszłość Ribery.
Autor zdjęcia: Sera Karamshuk
Wina Ribera del Duero
Myśląc o Ribera del Duero, prawdopodobnie myślisz o Tempranillo, czyli Tinto Fino, jak się je tu nazywa. I słusznie: stanowi ono około 95% wszystkich upraw w regionie DO. Ale Tempranillo nie jest jedynym gatunkiem. Oficjalnie dopuszczone są cztery inne czarne szczepy winogron: Cabernet Sauvignon, Merlot, Malbec i Garnacha Tinta, a jedynym dopuszczonym białym szczepem jest Albillo Mayor, historyczna odmiana często wykorzystywana w mieszankach polowych.
Zgodnie z prawem, wszystkie czerwone wina z Ribera del Duero muszą być produkowane z co najmniej 75% szczepu Tinto Fino. Pozostałe 25% może pochodzić z dozwolonych szczepów winogron, w tym Albillo Mayor. Istnieją nawet przepisy dotyczące starszych winnic: odmiany drugorzędne, takie jak Bobal, Garnacha Tintorera, Monastrell, Pirulé i Alarije, mogą występować w mieszankach, ale tylko jeśli zostały posadzone przed 21 lipca 1982 roku i tylko wtedy, gdy dominującym szczepem pozostaje Tinto Fino.
Przez dekady Ribera del Duero skupiała się na winach czerwonych, ale obecnie stoi w obliczu rosnącej popularności białych win z szczepu Albillo Mayor. To historyczny biały szczep tego regionu, niegdyś dyskretnie wykorzystywany jedynie w kupażach, ale dziś w końcu jest butelkowany samodzielnie. Albillo zachowuje swoją naturalnie wysoką kwasowość nawet w obliczu zmian klimatycznych i dojrzewa bez gwałtownego wzrostu zawartości cukru (i alkoholu). To sprawia, że idealnie nadaje się do produkcji win, które obecnie wytwarzają producenci: teksturowanych, perfumowanych białych win, często leżakowanych na osadzie, w dębie, a nawet z pewnym kontaktem ze skórkami.
Nasadzenia są wciąż niewielkie, zajmują około 450 hektarów (mniej niż 2% winnic DO), ale szybko rosną. Ponieważ Albillo jest wciąż nowością na rynku, butelki poza Hiszpanią są rzadkością, co sprawia, że Ribera jest jednym z niewielu miejsc, gdzie można spróbować go u źródła.
Kilku producentów eksperymentuje również z winami musującymi z albillo wytwarzanymi metodą tradycyjną. Dzięki tej kwasowości wczesne rezultaty są jasne, wyraziste i pełne obietnic. To dopiero początek, ale jeśli chcesz zasmakować przyszłości Ribery – nie tylko jej przeszłości legendarnych czerwonych win i starożytnych winnic – to jest właśnie ten moment.
Kolejnym stylem wina, który powraca do Ribery, jest clarete, tradycyjna odmiana różowego wina w tym regionie. Przed latami 80. XX wieku rodziny przywoziły mieszane zbiory czerwonych i białych winogron do wiejskich lagares, miażdżyły je nogami w otwartych kamiennych korytach i pozwalały, by fermentacja rozpoczęła się naturalnie, z udziałem rodzimych drożdży. Dzięki zaledwie kilkudniowemu kontaktowi ze skórkami i dużej zawartości białych winogron w mieszance, wina miały bladą, „klarowną” barwę, charakterystyczną dla clarete, stylu fermentacji współfermentacyjnej na długo przed pojawieniem się tego terminu.
