Tysiąc zachodów słońca, tysiąc wspomnień, tysiąc uderzeń serca, błękit, czerwień i złoto rozświetlające niebo… to jest wyspa Santorini… Pisali o niej poeci, artyści próbują uchwycić jej piękno.
Ta niewielka grecka wyspa na Morzu Egejskim, bogata w historię i owiana legendami, znajduje się na południowo-wschodnim krańcu archipelagu Cykladów.
Winorośl na wyspie prowadzona jest w charakterystyczny sposób, coś w rodzaju girlandy (stefani), gdzie owoce rosną do wewnątrz, przez co nie są niszczone przez silne wiatry. Około 80% upraw stanowią odmiany białe, łącznie z czerwonymi jest ich około 1200 hektarów. Lata są tu gorące i suche, zimy zaś obfitują w silne
W wyniku jednej z największych erupcji wulkanicznych w historii, silna tradycja rolnicza Santorini jest zakorzeniona w glebie o unikalnej strukturze, składającej się z lawy, popiołu wulkanicznego i pumeksu. Winnice na Santorini nigdy nie zostały dotknięte filokserą i jest jedną z najstarszych na świecie, z 3500-letnią historią.
Rośliny na Santorini nie są sztucznie nawadniane, a opady deszczu są na wyspie rzadkie. Naturalną wilgoc i mgła morska jest absorbowana przez glebę wulkaniczną, zapewniając niezbędne nawodnienie. Ta metoda, znana jako uprawa na sucho, skutkuje niską wydajnością.
Na Santorini dominującą odmianą winorośli jest assyrtiko, z której powstają znakomite wina wytrawne i deserowe. Po niszczycielskiej eksplozji wulkanu, około 1650 roku p.n.e., wyspa została pokryta popiołem wulkanicznym, lawą i pumeksem. Katastrofa idealne warunki glebowe, które obecnie pomagają w produkcji wyjątkowych win z Santorini…
Winorośl uprawiana jest w niskich, koszykowych koronach, blisko ziemi, co zapewnia jej ochronę przed silnymi wiatrami.
Nocne mgły znad morza dostarczają winoroślom niezbędną wodę podczas gorących letnich nocy i razem z orzeźwiającymi wiatrami północnymi stwarzają doskonałe warunki do uprawy.
Białe wina z Santorini są bardzo wytrawne i charakteryzują się wyraźnym aromatem cytrusów połączonym z nutą dymu i minerałów pochodzących z gleby wulkanicznej.
Wina deserowe z Santorini noszą nazwę „Vinsanto”, co jest pochodną nazwy Santorini. Vinsanto może być naturalnie słodkie lub wzmacniane i musi być leżakowane w beczkach przez co najmniej dwa lata.
Wino charakteryzuje się wspaniałym aksamitnym smakiem z aromatami crème brûlée, czekolady i suszonych moreli.
Przez wieki trwa spór o nazewnictwo Vinsanto z Santorini i Vin Santo z Toskanii. Myląca jest zbieżność fonetyczna oraz walka o prawa rynkowe, mimo, że są to całkiem inne wina.
Oba regiony przypisują sobie autorstwo nazwy, opierając się na zupełnie innych historiach:
Grecy stoją na stanowisku, że nazwa pochodzi z czasów panowania Wenecjan na Santorini (XII–XVI wiek). Kupcy transportujący wino z wyspy znakowali beczki skrótem „Vin de Santorini” (wino z Santorini), co z czasem skrócono i złączono w jedno słowo: Vinsanto.
Włosi tłumaczą nazwę dosłownie jako „Święte Wino” (Vino Santo). Powiązane jest to z tradycją tłoczenia winogron w okolicach Wielkiego Tygodnia (wł. Settimana Santa) lub faktem, że wino to od wieków służyło księżom do odprawiania mszy świętej.
W 2002 roku Unia Europejska zdecydowała, że Santorini jest historycznym miejscem pochodzenia tego wina. Wprowadzono sztywne rozróżnienie w zapisie:
Vinsanto (pisane łącznie, często jako Santorini Vinsanto PDO) – zarezerwowane wyłącznie dla Grecji.
Vin Santo lub Vino Santo (pisane rozdzielnie) – nazwa stylu winiarskiego, którą nadal legalnie mogą posługiwać się Włochy (np. Vin Santo del Chianti DOC)
