Vinho Verde to region winiarski w północno-zachodniej Portugalii, pokrywający historyczną prowincję Minho.
Leży na północnym wybrzeżu Atlantyku, granicząc z Hiszpanią na północy oraz doliną Douro na wschodzie. Ma chłodny i wilgotny klimat z dużą ilością opadów, pod silnym wpływem oceanu.
Vinho Verde oznacza młode, świeże, rzeskie wina, a nie jego barwę. Produkuje się tu głównie wina białe, ale także czerwone i różowe. Vinho Verde charakteryzują się wysoką kwasowością, niską zawartością alkoholu i często lekkim, musującym (perlistym) charakterem.
Główne odmiany białe:
alvarinho, pochodzi z chłodnego, deszczowego pogranicza północno-zachodniej Hiszpanii (Galicja) i północnej Portugalii. Słynie ze świeżości, wysokiej kwasowości oraz charakterystycznego, morskiego charakteru.
Loureiro,
Arinto, Avesso,
Azal
Trajadura.
Główne odmiany czerwone
Vinhão ((znane jako Sousão)) to najbogatsza i najczerwieńsza odmiana portugalskiego Vinho Verde. Daje wina o głebokim kolorze, kwasne, i taninowe z aromatami jagód i pieprzu.
Borraçal: Rustykalna, produktywna odmiana winogron, z których wytwarza się zrównoważone, harmonijne i owocowe wina o rubinowo-czerwonym kolorze.
Brancelho (Alvarelhão), eleganckie,, lżejsze w stylu , dodaje się do regionalnych mieszanek.
Ponadto Espadeiro, Amaral/Azal Tinto, Padeiro (lub Padeiro de Basto), Pedral i Rabo de Ovelha.
W regionie, który obecnie słynie na całym świecie ze świeżych białych win, niegdyś dominowały czerwone odmiany winogron. Jednak czerwone wina z Vinho Verde zawsze borykały się ze stereotypem niskiej jakości i niepijalnej kwasowości, co ograniczało ich spożycie wyłącznie do tego regionu.
Ale czerwone wina Vinho Verde to o wiele więcej. Oprócz tradycyjnego Vinhão, mamy odmiany winogron takie jak Alvarelhão, z których powstają wina idealnie odpowiadające obecnemu zapotrzebowaniu na wina o niskiej ekstrakcji i niskiej zawartości alkoholu.
Wstęp
Vinho verde (dosłownie z port. „zielone wino”) – portugalskie wino z regionu Minho na północnym zachodzie kraju oraz region winiarski, w którym jest produkowane. Nazwa odnosi się do młodości i świeżości wina, a nie do koloru, bowiem w ramach apelacji produkuje się wina czerwone, białe i na niewielką skalę różowe. Większość z tych win należy pić, póki są świeże (9–18 miesięcy). Obszar produkcji rozpościera się na wydłużonym południkowo obszarze 21 000 ha i stanowi 15% powierzchni winnic portugalskich. Winnice są wyjątkowo rozdrobnione: znakomita większość winogrodników poświęca na krzewy winne mniej niż jeden hektar. Przez długi okres winorośl była uprawiana w formie pnącej.
Starożytność
Liczni badacze próbują wyjaśnić początki uprawy winorośli w Portugalii i tłumaczą ją jedną z trzech hipotez:
- niektórzy uważają, że wino wytwarzano jeszcze przed wkroczeniem Rzymian, a przodowała w tym północ kraju
- grupa Minhotos, miejscowych winiarzy wywodzi swój początek od starożytnych Greków,
- trzecia grupa zauważa wykorzystanie drzew jako podpór winorośli i wiąże takie praktyki ze stwierdzeniem Wergiliusza (Ulmisque adjungere vitis), co ma świadczyć o przyjęciu przez lokalnych mieszkańców rzymskich sposobów uprawy winorośli.
Średniowiecze
Osobny artykuł: Królestwo Galicji.
W 870 roku, jeszcze przed ogłoszeniem suwerenności przez Portugalię, klasztor Alpendurada w Marco de Canaveses otrzymał krzewy winorośli. Właśnie w Minho, kolebce Portugalii i dawnego Hrabstwa Portugalii, Alfons I Zdobywca ogłosił niepodległość narodu portugalskiego. Winorośl prowadzona wzwyż była także wzmiankowana w dokumentach z 1220 i 1228, które świadczą m.in. o rozszerzeniu obszaru jej uprawy na teren północno-zachodniej Portugalii. W archiwach parafii Areias (Santo Tirso) z XIII wieku znajdują się wzmianki o „pnącej winorośli na palikach” i latadas, przodkach współczesnych trejaży
W połowie XIV wieku produkcja była na tyle dobrze zorganizowana, że angielski król Edward III podpisał umowę handlową z Portugalią na dostawy wełny w zamian za wino z regionu Minho.
Renesans
Określenie vinho verde pojawiło się po raz pierwszy w epoce renesansu, w dokumencie napisanym w 1549 przez doktora João das Regrasa. W tym czasie marynarka portugalska panowała na morzach i zakładała kolonie na całym świecie.
Kilka lat później, w 1580, po śmierci króla Sebastiana I podczas krucjaty przeciw Maurom, ziemie portugalskie zostały zaanektowane przez Filipa II, króla hiszpańskiego. Pozycja Anglii w handlu morskim i w portach po odzyskaniu przez Portugalię niepodległości w 1644 stała się na tyle silna, że Portugalia stała się niemal jej kolonią.
Od około 1660 angielscy kupcy stali się głównymi graczami w Lizbonie, Porto i Viana do Castelo. Ich statki handlowe podjęły regularny handel, zw. trójkątnym pomiędzy regionem Entre-Douro-e-Minho (gdzie ładowano wina), Nową Anglią (dorsz) i Anglią (producentem tekstyliów). Właściciele winnic w okolicy Viana do Castelo wymieniali swoje wyroby na czarnych niewolników.
Trwało to tylko przez pewien czas, na co złożyły się dwa czynniki. Najbardziej poszukiwane stały się wina z winnic Monção, na skraju regionu. Księgi handlowe świadczą, że były to wina białe, produkowane ze szczepu alvarinho i uprawiane bez podpórek. Drugim czynnikiem, który okazał się kluczowy, było zapiaszczenie, a więc spłycenie portu w Viana. Odtąd angielscy handlarze winem zaczęli korzystać z portu w Porto.
Czasy nowożytne
Wielu mieszkańców przeludnionej prowincji Entre-Douro-e-Minho decydowało się na emigrację, przede wszystkim do Brazylii. Po wzbogaceniu się część z nich powracała do Portugalii, gdzie budowali okazałe budynki oraz kupowali ziemię i winnice, które dzierżawili chłopom w zamian za udział w zbiorach. W tym samym okresie również arystokracja parcelowała swoje majątki w zamian za czynsz, co bardzo rozdrobniło produkcję.
Taka sytuacja utrzymywała się w XVII i XVIII wieku. Także ziemiaństwo zdecydowało się na parcelację winnic. Okazało się, że przez rozdrobnienie producentów ucierpiała jakość winogron z uznanych posiadłości, dlatego też niektórzy zdecydowali się na ponowne obsadzenie winoroślą wolnych terenów[16]
W 1876 António Augusto de Aguiar, sławny profesor chemii i znawca win tak opisał vinho verde:
Vinho verde to jedno z najbardziej niezwykłych win. Jest oryginalne, młode, odświeżające, dietetyczne. Nie upaja. Właśnie dlatego je kocham: wie, jak szanować inteligencję.
Współczesność
Vinho verde było traktowane jako wyrób na własne potrzeby aż do początku XX wieku. 18 września 1908 prawnie uregulowano region produkcji vinho verde, a rozporządzenie weszło w życie 1 października. 22 marca 1929 ustanowiono reguły produkcji obowiązujące w regionie i określono jego granice w niezmienionym odtąd kształcie. W celu egzekwowania zasad została powołana regionalna komisja winiarska. Barierą dla rozwoju upraw na większą skalę stały się przepisy wprowadzone przez António Salazara w 1930, które zabroniły tworzenia winnic, a winorośl dopuszczały jedynie w charakterze żywopłotów[2]. Szczególnie dotknęło to region Monção, bardziej gospodarczo nastawiony do winnic[2].
Mimo niecodziennego charakteru upraw w regionie vinho verde w 1949 OIV (ang. International Organisation of Vine and Wine) przyjął aplikację regionu i zarejestrował go jako apelację[19]. W 1992 Unia Europejska włączyła vinho verde do swojej kategorii VQPRD (wina jakościowe produkowane w oznaczonych regionach).
Pochodzenie nazwy
Określenie vinhos verdes – zielone wina nie dotyczy koloru, ale świeżości win produkowanych z gron zbieranych przed osiągnięciem pełnej dojrzałości, by uniknąć kaprysów pogody. Taką genezę określenia zauważali już podróżnicy na początku XIX wieku, którzy przeciwstawiali vinho verde winu dojrzałemu (vinho maduro), przy czym niedojrzałość winogron tłumaczyli sposobem prowadzenia krzewów i cieniem rzucanym przez drzewa.
